Triệu bất tường

Phiên tòa về Lê Công Định tưởng chừng đã kết thúc, nhưng nay cả 4 nhân vật trong phiên tòa đều kháng án. Trần Huỳnh Duy Thức và Lê Thăng Long kháng án là điều tất yếu. Nguyễn Tiến Trung kháng án là điều có thể hiểu được. Nhưng Lê Công Định kháng án là triệu bất tường. Bản án dành cho Lê Công Định đã ở mức thấp nhất trong khung xét xử. Có nghĩa là mức án đấy là mức thấp nhất, không thể thấp hơn cho dù tòa án có muốn ưu ái khoan hồng cho Lê Công Định. Điều này chắc chắn Lê Công Định hiểu rõ. Vậy tại sao Lê Công Định còn muốn kháng án? Nếu chuyện kháng án không phải là một sắp đặt trình diễn thì đây đúng là một thai đố. Những người thay đổi quan điểm nhân danh sự phù hợp với tinh thần thời đại đều là những người “duy lợi cá nhân” theo một nghĩa nào đó. Một khi có những mối lợi khác nhau, tùy theo ngắn hạn hay dài hạn, mà có những toan tính khác nhau. Có thể cái lợi này chưa đủ hấp dẫn bằng cái lợi khác. Tôi cảm thấy có khả năng phiên tòa phúc thẩm sẽ xảy ra theo chiều ngược lại với phiên sơ thẩm. Có nghĩa ở phiên phúc thẩm Lê Công Định, Nguyễn Tiến Trung vẫn nhận tội, nhưng sẽ lý luận về một án lệ và sự vô tội theo những chuẩn mực khác. Câu chuyện nếu như vậy sẽ rắc rối thêm rất nhiều. Rắc rối không phải ở phiên tòa, mà rắc rối ở sau phiên tòa đấy. Giá mà được đọc đơn kháng án của Lê Công Định hay nội vụ các buổi hỏi cung thì có thể dễ phán đoán hơn ý đồ của Lê Công Định.

Nếu tôi là Viện Kiểm sát thì trong trường hợp có kháng án như vậy tôi cũng sẽ kháng án bản án sơ thẩm này theo chiều tăng hình phạt. Kháng án tăng hình phạt không có nghĩa là tòa cũng sẽ tăng hình phạt, nhưng tạo ra một khung hình phạt rộng để dễ xử lý các vấn đề phát sinh.Thông thường người ta có thể nghĩ rằng bản án sơ thẩm đã là mức chặn trên, phiên phúc thẩm không thể xử nặng hơn, nhất là trong trường hợp Viện Kiểm sát không kháng án, dẫu có làm gì cũng chẳng làm sao, đằng nào án cũng chỉ có thế. Thực chất vấn đề ở đây là cân não.

Bài lờ?

Báo Tuổi trẻ hôm nay đưa tin Trung tâm dữ liệu Hoàng Sa tặng An Nam đại quốc họa đồ cho ngư dân đảo Lý sơn, tôi mới chợt nhớ chuyện diễn đàn Hoàng Sa từng chính thức yêu cầu trang web bauxitevietnam cải chính về thông tin không chính xác trong Hội thảo biển Đông có liên quan tới diễn đàn Hoàng Sa. Cụ thể là chuyện trang web bauxitevietnam loan tin rằng nhân viên an ninh bắt thành viên diễn đàn Hoàng Sa cởi áo có logo của diễn đàn Hoàng Sa tại buổi hội thảo, mà thông tin này đã bị diễn đàn Hoàng Sa thẳng thừng bác bỏ và yêu cầu trang web bauxitevietnam phải đính chính. Cho đến nay tôi vẫn chưa thấy trang web bauxitevietnam lên tiếng về vụ việc này. Phải chăng đây chính là bài lờ của trang web bauxitevietnam? Thật khó mà có thể tưởng tượng được rằng đấy lại có thể là hành xử của trí thức.

Tôi vào Diễn đàn Hoàng Sa thấy khá nhiều ảnh các thành viên của Diễn đàn này mặc áo có logo của Diễn đàn và các hình ảnh này được đưa trên các phương tiện thông tin đại chúng như kênh truyền hình VTV.
 

Lễ Tịch điền thời nhà Nguyễn

Lễ Tịch điền thời tiền Lê như thế nào thì dường như không thể tìm hiểu được chi tiết, nhưng lễ Tịch điền thời nhà Nguyễn thì chi tiết lại khá dễ tra cứu. Lễ Tịch điền thời nhà Nguyễn trở thành điển lệ, nói theo ngôn ngữ ngày nay, là lễ hội cấp quốc gia, nên nó được chép rành mạch trong Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ. Tôi không có bộ hội điển này nhưng Đại Nam thực lục chép khá rõ ràng nên có thể hình dung khá dễ lễ Tịch điền thời nhà Nguyễn. Theo Đại Nam thực lục, khi Minh Mạng làm lễ Tịch điền đầu tiên của nhà Nguyễn, lúc tế lễ vua mặc áo hoàng bào, đai ngọc, đội mũ cửu long. Sau khi làm lễ xong, vua thay áo long bào chẽn tay, đai ngọc và đội mũ Đường cân cửu long để cày. Các đoạn trích sau lấy từ Đại Nam thực lục.

Bắt đầu đặt ruộng tịch điền

Vua bảo bầy tôi rằng : “Đời xưa vua cày ruộng tịch điền, để lấy gạo làm xôi tế Giao Miếu, nhân thể để xét thời tiết làm ruộng khuyên giúp nông dân, thực là việc lớn trong vương chính. Cái điển ba đường cày, sách vở còn chứng. Nước ta đời Trần đời Lê gián hoặc có làm nghi điển ấy, nhưng phần nhiều giản lược. Trẫm từ thân chính đến nay, chăm nghĩ đến dân, thường lấy việc dạy dân chăm nghề gốc làm gấp. Hiện nay triều đình nhàn rỗi, giảng tìm phép xưa, thực là việc nên làm trước. Nên chọn đất ở trong Kinh thành làm chỗ tịch điền”. Bèn sai đặt ở hai phường Hậu Sinh, An Trạch, bên tả dựng đài Quan Canh, đằng trước làm ruộng đế tịch, đằng sau làm điện thay áo, bên hữu đặt đàn Tiên Nông và đình Thần thương thu thóc. Sai Trung quân Tống Phước Lương coi làm. Thưởng tiền cho thợ và biền binh làm việc 5.000 quan. Lại đặt sở Diễn canh (tập cày) ở phía bắc cung Khánh Ninh, gọi là vườn Vĩnh Trạch. Sai bộ Lễ bàn định điển lệ. Hằng năm cứ tháng trọng hạ (tháng 5) chọn ngày tốt làm lễ.

Trước kỳ, phủ Thừa Thiên sức cho nông dân cày bừa ruộng tịch điền trước cho đất mềm kỹ. Trước 5 ngày, vua ngự vườn Vĩnh Trạch xem tập cày. Trước 1 ngày quan phủ Thừa Thiên lĩnh đệ 1 cái roi, 1 cái cày, 1 thùng thóc, đặt lên án vàng trên thềm giữa điện Cần Chính. Vua thân xem đồ nông cụ xong, quan bộ Hộ mang giao cho quan phủ Thừa Thiên tiếp nhận mang ra cửa Tả Túc, đặt vào long đình. Nghi trượng nhã nhạc dẫn trước, tàn lọng che lên, đến cửa Tả Đoan. Rồi lấy roi, cày, thúng thóc chia làm 12 phần, đặt ở Thái đình, theo thứ tự đi sau đến ruộng tịch điền, chiếu thứ vị bày ra, giờ Tỵ ngày hôm ấy, vua đến cung Khánh Ninh trú chân. Biền binh đứng bày hàng ở tả hữu đường vua đi. Lại bày lính và voi cờ súng ống ở ngoài tường ruộng tịch điền. Giờ Tý ngày ấy, Hữu ty bày lễ phẩm trên đàn Tiên Nông. Canh năm, trống nghiêm ba hồi, thị vệ bày lỗ bộ ở ngoài cửa cung Khánh Ninh. Đến giờ Mão, vua đội mũ cửu long, áo hoàng bào, đai ngọc lên kiệu, người dẫn trước, người theo sau, đúng nghi vệ. Nhã nhạc có bày nhưng không cử. Đến tường phía nam đàn Tiên Nông, các quan mang mũ áo thường triều quỳ đón ở phía trong cửa phường. Vua đến bên đông đường thần lộ xuống kiệu vào tế. Lễ xong vua ngự đến điện cụ phục, thay mang mũ Đường cân cửu long, áo long bào chẽn tay, thắt đai ngọc. Bộ Lễ tâu xin làm lễ cày tịch điền. Vua đến chỗ cày, đứng trông hướng nam, các quan đứng chầu ở tả hữu đài Quan Canh ; quan Thái thường tự xướng, quan Lễ bộ dâng cày, quan phủ Thừa Thiên dâng roi. Vua tay phải cầm cày, tay trái cầm roi, kỳ lão và nông phu đều 2 người dắt trâu, thị vệ 2 người đỡ cày. Ca sinh hát bài “Hoà từ”, nhạc sinh múa cờ màu ; nhã nhạc cử nhạc. Phủ Thừa Thiên bưng thùng thóc đi theo. Hoàng tử cùng quan Hộ bộ đều cử một người theo sau vãi thóc. Vua cày 3 đường đi 3 đường lại xong, ngự lên đài Quan Canh. Các quan ở dưới đài chia 2 bên đứng hầu. Các hoàng tử, và thần công theo cày, đều đội mũ vàng mặc áo đỏ, cầm cày cầm roi cày 5 đường đi 5 đường lại, kế đến văn võ đại thần 9 người, văn đội mũ văn công, võ đội mũ hổ đầu, đều mặc áo lam, cùng cầm cày cầm roi cày 9 đường đi 9 đường lại. Đều dùng thuộc lại kinh huyện đi theo sau bưng thùng thóc vãi thóc. Lễ xong, vua ngự điện cụ phục, thay mặc long bào rộng tay, lên kiệu. Đại nhạc nhã nhạc đều nổi. Các quan lại ở trong cửa phường quỳ tống. Vua về cung Khánh Ninh. Các quan làm lễ khánh hạ. Ban yến và ban thưởng theo thứ bậc. Quan phủ Thừa Thiên đem nông dân cày hết số ruộng tịch điền hơn 4 mẫu 4 sào, lấy hơn 2 mẫu 9 sào trồng lúa nếp, hơn 1 mẫu 4 sào trồng lúa tẻ. Sau khi gặt lúa, quan phủ Thừa Thiên hội đồng với bộ Hộ chọn lúa giống để riêng, còn thừa thì chứa vào kho Thần thương, gặp các tiết lễ Giao Miếu thì thổi xôi. Sau đấy hằng năm việc tế đàn Tiên Nông đều sai Kinh doãn khâm mạng làm lễ. Lễ cày ruộng tịch điền thì nếu có quan phụng mạng làm thay, cùng những năm vua đi thăm địa phương thì cũng do Kinh doãn cày thay). Lại sai chọn mua thóc tẻ thóc nếp ở Thừa Thiên, Quảng Nam, Quảng Trị, Sơn Tây thuộc Bắc Thành lấy những thứ chất gạo trắng tinh, mà khí vị thơm dẻo, giao cho phủ Thừa Thiên chứa để dùng làm thóc giống.

Định lệ cày ruộng tịch điền và chăn tằm ở các địa phương

Vua dụ bộ Lễ : “Ta nghe nói các vua và hoàng hậu đời xưa đều trọng nghề làm ruộng và trồng dâu, để phụng thờ Giao miếu, làm gương mẫu cho muôn dân. Năm Minh Mệnh thứ 9 [1828] đã cử hành lễ cày ruộng tịch điền, hằng năm đặt làm thường lệ. Đồng ruộng đầy của ngọc thực, kính dùng để cung vào việc tế tự. Hiện nay Trung cung tuy chưa kiến lập, nhưng cũng có thể phỏng theo lối cổ, tự mình chăn tằm. Năm nay, bèn sai các phi tần đốc suất các cung nhân, lựa đất chăn tằm, quả thấy được tốt : tơ kén đầy nong, định dệt thành lụa, từ lễ Thu hưởng năm nay trở về sau có thể kính dâng ngay được đồ tơ lụa ; nay ta muốn mở rộng công việc ấy để khuyến khích nghề làm ruộng và tằm tang. Vậy việc cày tịch điền và nuôi tằm ở các địa phương nên làm thế nào, bộ Lễ các ngươi nên bàn kỹ tâu lên”.

Quan bộ Lễ đều hết lòng tham khảo lựa nghị. Sau khi được chỉ, sao chép ra đưa các địa phương bắt đầu cử hành từ năm Minh Mệnh thứ 14 [1833], ghi thành điển lệ. Vua chuẩn y.

Việc cày ruộng tịch điền: Các địa phương nên chọn đất ở phía ngoài thành của tỉnh hay trấn, đặt làm 3 mẫu tịch điền, chung quanh đắp tường đất, phía trước và hai bên tả hữu đều mở 1 cửa. Chính giữa chỗ đầu ruộng, đặt một chỗ vọng khuyết hướng về phía nam. Phía tây ruộng, chọn 3 sào đất, chung quanh trồng tre, đằng trước và hai bên tả hữu cũng đều mở một cửa. Chính giữa xây đàn Tiên Nông, hướng về phía nam, về phía đông bắc đàn, đặt kho Thần thương, trước kho xây đình thu thóc, lấy dân sở tại 15 người, sung làm nông phu tịch điền và giữ đàn sở, trừ miễn dao dịch cho. Lại dự bị một con trâu đen để cày ruộng tịch điền và 2 con trâu đen để làm trọn khu ruộng ấy. Đồ cày ruộng và thóc nếp đều có đủ. Mỗi năm trên bộ báo cho biết ngày cày tịch điền thì các viên Tổng đốc, Tuần phủ hay trấn quan đem các văn võ thuộc hạt, mặc triều phục, tới đàn Tiên nông làm lễ. Khi lễ xong thì thay triều phục, đội mũ văn công, mặc áo bào hàng màu, hẹp tay, thắt dây lưng, vận quần ngắn đi giày và bí tất, tới chỗ tịch điền thân hành cầm cày, 2 người kỳ lão dắt trâu, 2 người nông phu đỡ cày ; thông phán, kinh lịch bưng hòm, một người gieo thóc. Cày 9 luống lại ; khi xong, lại đổi mặc triều phục làm lễ ở vọng khuyết 5 lạy. Lễ xong, thì nông phu cày trọn khu ruộng ấy. Đến khi gặt xong thì lựa thóc giống cất riêng, còn thì chứa vào kho Thần thương, phái lính coi kho trông giữ, để làm xôi cúng tế.

Trang phục trong lễ Tịch điền

Vietnamnet đưa tin lãnh đạo nhà nước sẽ cày trong lễ Tịch điền, nhưng băn khoăn không biết trang phục cho vị lãnh đạo này sẽ như thế nào vì sử sách không thấy viết đến. Thư tịch của Việt Nam nhiều khi cũng dở, không viết tỉ mỉ cụ thể để cho con cháu đời sau còn hình dung. Nhưng lễ Tịch điền không phải là một phong tục của riêng người Việt Nam. Các nước Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc cũng đều có lễ Tịch điền trong lịch sử của mình. Tôi tìm thấy ảnh một bức phù điêu ở Tây hồ, có tên là “Thân canh tịch điền đồ” miêu tả Hoàng đế Nam Tống cày ruộng Tịch điền. Bức phù điêu này là đồ hiện đại, được dựng theo sáng tác của Phó Bá Tinh, một danh họa và nhà báo thời nay. Phó Bá Tinh căn cứ theo Tống sử để vẽ. Có thể tin bức phù điêu miêu tả chân thực cảnh cày ruộng trong lễ Tịch điền, ít nhất trong cảm nhận thời nay của người Trung Quốc. Xem bức phù điêu có thể thấy Hoàng đế Nam Tống mặc trang phục của vua thời bấy giờ, có tấm vải khoác sau lưng, đầu đội mũ. Người dắt trâu và phụ cày đều ăn mặc theo lối nông dân. Tôi không hiểu Việt Nam căn cứ vào đâu mà lễ Tịch điền năm ngoái cho người cày chính đeo mặt nạ theo kiểu Thần Nông. Trông rất kỳ dị. Thời Nam Tống tương đương với thời Lý ở Việt Nam, phong tục giữa hai nước có lẽ có điểm tương đồng. Vì vậy tôi nghĩ rằng lãnh đạo nhà nước cày ruộng tịch điền có thể mặc trang phục theo lối cổ truyền, và không nên đeo mặt nạ.

Cập nhật 28-1-2010

Tôi tìm thấy bức vẽ tịch điền trong quyển Nông thư của Vương Trinh thời nhà Nguyên. Bức vẽ này cho thấy vị vua mặc trang phục thiết triều, rất giống thời Hán-Đường.

Đây là bức “Thân canh đồ” trong “Đường
thổ danh thắng đồ hội”

Đây là bức tranh vẽ “Khang Hi thân canh đồ” . Khang Hi bận triều phục

Đây là bức tranh vẽ lễ Tịch điền ở Myanmar. Vị quốc vương Myanmar mặc trang phục tiết lễ.

Đây là bức ảnh lễ Tịch điền ở Hàn Quốc vào năm 1909

Dưới đây không phải là điển lễ, chỉ là một số hình ảnh của Hồ Chí Minh, tham gia lao động trong các chuyến viếng thăm dân. Đúng là một bậc thầy về quan hệ công chúng và nghệ thuật tuyên truyền. Sau Hồ Chí Minh không thấy một lãnh đạo nào đạt được tầm như vậy trong quan hệ công chúng và tuyên truyền.

Không để Vatican ve vãn!

Đồng Chiêm đã trở lại bình thường. Các cây thập giá bằng tre nứa đã được chính những người Công giáo ở Đồng Chiêm tháo xuống. Tôi nhớ tới một trường hợp tương tự, cây thập giá từng được cắm ở sân tòa Khâm sứ năm kia cũng được giáo dân lặng lẽ hạ xuống đem về tòa Tổng Giám mục. Bây giờ không biết cây thập giá đó ra sao, và chẳng biết có ai còn nhớ tới nó không, ngoại trừ tôi ra. Những cây thập giá tủi hổ, lăn lóc trong tay người Công giáo và ê chề giữa thế gian. Lần ở tòa Khâm sứ, có lệnh từ Vatican nên thập giá bị hạ xuống. Lần này ở Đồng Chiêm, không biết có lệnh từ Vatican không. Nhưng có thể nhận thấy sự im ắng đến lặng người ở các trang web Công giáo chống Cộng. Mới mấy ngày trước còn hùng hổ lắm, lên án cả Hội đồng Giám mục, chỉ có mỗi Giáo hoàng và Vatican là chưa thấy bị các trang web đấy cho lên thớt. Nhưng hôm nay tôi thấy có bài phỏng vấn Hồng y Phạm Minh Mẫn trên các trang web đấy.Tôi thấy cũng hơi lạ, mới mấy hôm trước Hội đồng Giám mục bị các trang web đấy ném đá, tuy không nói thẳng ra, nhưng hiển nhiên dễ hiểu là đá ném vào Hồng y Phạm Minh Mẫn, vào Giám mục Nguyễn Văn Nhơn, đương kim Chủ tịch Hội đồng Giám mục, bởi vì phụ trách BBT trang web của Hội đồng Giám mục là giám mục Nguyễn Văn Khảm, phụ tá ở Tổng giáo phận TPHCM. Trong cách nhìn nhận vấn đề của tôi các trang web Công giáo chống Cộng đăng bài phỏng vấn Hồng y Phạm Minh Mẫn là chuyện lạ, triệu bất tường, ắt phải có lý do gì đây. Đọc bài phỏng vấn tôi nhận ra ngay, nội dung của bài phỏng vấn là đánh tiếng của Vatican để ve vãn chính quyền Việt Nam thiết lập bang giao. Bài phỏng vấn có đoạn: “Thực tế cho thấy phương tiện truyền thông thường truyền cho xã hội một nửa sự thật, sự thật một chiều, hoặc sự thật bị cắt xén, bị bóp méo, sao cho có lợi cho người thông tin, cho việc tuyên truyền. Do đó việc đối thoại cùng hợp tác trên cơ sở sự thật và công ích, đòi hỏi các đối tác phải thường xuyên có mặt tại chỗ để lắng nghe từ nhiều phía, để theo dõi diễn biến ở nhiều mặt, để hiểu được lối nói và cách làm tại chỗ có ý nghĩa gì đối với sự thật và công ích. Như thế, sự hiện diện của đại diện Vatican tại Việt Nam sẽ giúp cho Vatican thi hành cách có hiệu quả hơn nhiệm vụ đồng hành với cộng đồng công giáo tại Việt Nam trên con đường đối thoại và hợp tác phát triển toàn diện con người cùng đất nước Việt Nam.” Vatican đang kể công, để dẹp chuyện tòa Khâm sứ, và có lẽ cả chuyện Đồng Chiêm, có công của Vatican. Bởi vì Vatican ở xa, chỉ biết tin tức qua truyền thông nên thông tin thường bị bóp méo, chỉ còn nửa sự thật. Nếu Vatican có đại diện ở Việt Nam, thông tin sẽ nắm được chính xác và sẽ không để những chuyện như Đồng Chiêm, Bầu Sen, Tam Tòa xảy ra. Đấy là ý tứ trong bài phỏng vấn Hồng y Phạm Minh Mẫn. Có lần tôi đã ngờ Vatican dựng lên các vụ tòa Khâm, Đồng Chiêm, Bầu Sen … để lấy điểm với chính quyền Việt Nam, và giờ tôi lại càng thấy nỗi nghi ngờ này rất có lý. Mới mấy hôm trước còn ném đá vào nhau, hôm nay lại yên bình đến thế, đâu không thể không có lý do.

Quan điểm của tôi về vấn đề này: không để Vatican ve vãn. Muốn biết thực tâm của Vatican thì xem Vatican xử lý các giáo sĩ vi phạm trong các vụ tòa Khâm, Tam Tòa, Đồng Chiêm… như thế nào. Vatican không làm gì cả, ít nhất là cho đến lúc này. Điều này cho thấy một mặt Vatican dung túng cho các giáo sĩ không những vi phạm pháp luật Việt Nam, mà còn bỏ qua chính lời giáo huấn của Giáo hoàng và Giáo hội. Mặt khác Vatican sử dụng họ để tạo ra các lộn xộn, gây áp lực với chính quyền Việt Nam để Vatican nhảy vào giải quyết lấy điểm với chính quyền. Nếu Vatican không muốn để xảy ra các vụ lộn xộn thì Vatican phải xử lý chính các giáo sĩ cầm đầu và bày ra các vụ lộn xộn đó để răn đe và làm gương. Tôi cho rằng Việt Nam đang có nhiều ưu thế so với Vatican cho nên phải tận dụng thời cơ này, đưa các vụ Đồng Chiêm, Bầu Sen, Tam Tòa… ra bàn nghị sự giữa hai bên để xem Vatican giải quyết như thế nào, và cương quyết yêu cầu Vatican phải xem Ủy ban Đoàn kết Công giáo là tổ chức Công giáo ở Việt Nam, là cầu nối giữa Giáo hội và chính quyền. Mỗi giáo phận phải có một đại diện hay Tổng đại diện của UBDKCG, và mỗi công việc của giáo phận có liên quan tới xã hội hay chính quyền phải trình cho vị đại diện hay tổng đại diện này trước khi gửi tới chính quyền. Chính quyền không làm việc trực tiếp với Giáo hội, mà làm việc thông qua vị đại diện hay tổng đại diện đấy. Hội đồng Giám mục chỉ có ý nghĩa thuần túy về giáo mục. UBDKCG sẽ thường xuyên liên lạc với Vatican, thông tin từ UBDKCG là thông tin cơ bản và chủ yếu để Vatican tham chiếu xử lý các vụ việc của Giáo hội liên quan tới Việt Nam. Và như vậy đâu cần phải có đại diện của Vatican ở Việt Nam để hướng dẫn cộng đồng Công giáo ở Việt Nam đồng hành cùng đất nước. Nhiệm vụ hướng dẫn đấy để UBDKCG đảm nhiệm.

Vụ Bát Nhã là một bài học cho các vấn đề tôn giáo có yếu tố chỉ đạo từ nước ngoài. Cái gì ở ngoài đều khó tiên đoán và khi có sự vụ xảy ra đều khó giải quyết. Có  hẻ Ban Tôn giáo đã không có cái nhìn viễn kiến để tư vấn cho chính phủ. Chuyện mới xảy ra chứ không phải là xa xôi. Đi trên sương phải nhìn thấy băng giá tới. 

Chiều Chủ nhật

Chiều Chủ nhật

Tuyết đang rơi, và thế giới thanh bình
Những bông tuyết nhẹ không, nhưng làm dịu thế giới
Khi chúng rơi, và tăng thêm sự thanh bình của các ngôi nhà.
Đây là chiều Chủ nhật. Tôi đọc Longinus
trong khi trận Super Bowl đang diễn ra.
Tuyết đang rơi, và thế giới thanh bình.

Robert Bly

Robert Bly là một nhà thơ đương đại Mỹ sinh năm 1926. Ông được tặng giải thưởng thơ Maurice English vào năm 2002. Bài thơ Chiều Chủ nhật tôi dịch từ bản trong tạp chí The New Yorker. Longinus là tên thường gọi của tác giả tác phẩm Hy Lạp cổ điển Luận Siêu phàm (On the Sublime) về hiệu ứng của nghệ thuật viết. Super Bowl là trận chung kết của Liên đoàn bóng Mỹ. 

Một buổi chiều Chủ nhật thật tuyệt, tôi ngồi đọc và dịch bài thơ về một chiều Chủ nhật thanh bình, tuy ở nơi đây không có tuyết rơi, mặt trời ấm áp trong gió se lạnh cứ như mùa xuân đang lại rất gần. Tôi đã nhìn thấy những chồi non của các cây anh đào đang nhú. Thiên nhiên thật thanh bình trong sự tuần hoàn bất tận của cuộc sống.

Sunday Afternoon

                by Robert Bly

The snow is falling, and the world is calm.
The flakes are light, but they cool the world
As they fall, and add to the calm of the house.
It’s Sunday afternoon. I am reading
Longinus while the Super Bowl is on.
The snow is falling, and the world is calm.

Hết phim

Bộ phim về Lê Công Định và Nguyễn Tiến Trung đến đây là hết. Hẳn là có những khán giả thất vọng.  Không có cảnh phản cung ngoạn mục, không có cảnh tranh luận đanh thép, chỉ có màn cúi đầu nhận tội, như BBC tiếng Việt có bài tổng hợp lại phiên tòa xét xử từ các báo ngoại quốc. Nguyễn Tiến Trung thú nhận: “Hành động của tôi vi phạm pháp luật Việt Nam. Tôi nông nổi và phạm sai lầm”. Lê Công Định cũng thú nhận tương tự: “Những gì tôi làm đã vi phạm pháp luật”. Ngoài trừ mỗi Lê Thăng Long, cả ba người Định, Trung, Thức đều xác nhận những gì họ khai được truyền đi trên TV hồi tháng 6. Điều mỉa mai trớ trêu là chưa bao giờ có video clip về Lê Thăng Long được truyền đi, thành ra lời phủ nhận này vô tác dụng. Ôi, những người đã cố hy vọng dù chỉ một chút nhỏ nhoi về Nguyễn Tiến Trung, về Lê Công Định giờ này ra sao nhỉ? Sao không phải vụt tắt nữa, mà thật ra là chẳng có sao nào, chỉ có những ảo ảnh tưởng là sao thôi.

Kundera từng viết về những kẻ thay đổi quan điểm nhân danh sự phù hợp với tinh thần thời đại. Họ thay đổi quan điểm không phải do nhu cầu nội tại, không có “tính thơ”. Sự thay đổi đấy chỉ vì mong muốn mình giống như một đám đông nào đó. Một hiệu ứng đám đông. Sự thay đổi tưởng chừng như rất phù hợp với thời đại đấy lại chính là sự từ bỏ cá tính của chính mình, xóa bỏ sự tồn tại của một nhân cách. Không có cá tính, không có nhân cách thì đào đâu ra bản lĩnh với cả khí phách? Một kết cục dường như có thể thấy được trước. Chỉ ở những con người thay đổi quan điểm vì nhu cầu nội tại, sự thay đổi đầy “tính thơ”, anh ta thay đổi như một sự bùng cháy và cả thế giới này chạy ùa đến đầy kinh ngạc và hân hoan thì ở đấy mới là sự thay đổi khí phách, bản lĩnh và cá tính. Thời hiện đại buộc chúng ta phải chứng kiến vô số kẻ thay đổi quan điểm nhân danh sự phù hợp với tinh thần thời đại. Và vô số người đã nhầm lẫn những thay đổi quan điểm đó. Cả người chứng kiến lẫn kẻ thay đổi quan điểm.

Cuối cùng, không thể không khen ngợi cơ quan an ninh Việt Nam. Vụ việc này làm rất xuất sắc.

Quảng Bình quá hay!

UBND huyện Bố Trạch, Quảng Bình vừa tống đạt văn thư yêu cầu giáo xứ Chày nộp tiền phí tháo dỡ tượng Mary dựng trái phép trên một đỉnh núi ở Phong Nha. Tôi thấy tỉnh Quảng Bình xử lý vụ việc rất tốt, theo đúng pháp luật và rất văn minh. Nếu giáo xứ Chày không chịu nộp tiền thì vụ việc cứ đưa ra tòa đẻ tòa ra phán quyết kê biên tài sản và phát mại. Gần đây tỉnh Quảng Bình xử lý các vụ việc liên quan tới Công giáo rất hay. Vụ Tam Tòa đã vạch mặt giám mục Cao Đình Thuyên là một kẻ bội tín. Bây giờ vụ tượng Mary ở Bầu Sen này làm rất chuẩn. Tôi nghĩ tỉnh Quảng Bình sau khi đưa ra tòa vụ việc này nên làm một bộ hồ sơ gửi cho Vatican để Giáo hoàng biết, xem Giáo hoàng có xấu hổ không. Giáo hoàng luôn rao giảng rằng Công giáo tuân thủ luật pháp, giáo dân phải là công dân tốt, để bây giờ xem lưỡi không xương có biết ngượng khi rao giảng nữa không.

Tuổi thơ tôi ở Ireland

Tuổi thơ tôi ở Ireland

Tôi chưa bao giờ leo lên đồi
hay tản bộ tới tận cùng cầu cảng
để xem những người dạo trong mưa
có thể sẽ phát hiện được gì ở đó.

Và quyển sách cũng không vô tình mở
nơi Maeve bí mật lưu dấu nó
Trên thực tế nó chưa bao giờ đã vô tình mở.
Không phải là tôi đã chú tâm: thế giới này

tuôn trôi xa   
bất kỳ nơi đâu những con tàu lớn
đang rời đi. Tận xa xôi
nơi đó từng có những con đường nằm ngoài hiểu biết.

Tôi bách bộ về nhà.
Đứa con mới sinh của chị tôi địu
trên ngực. Chị lững thững
vào bên trong một khu rừng tối.

Bố tôi phát biểu trong khi con chó rên ư ử.
Chương trình truyền hình đã xử lý khéo vô cùng.
Trong khi bố tôi phát biểu
con chó tự liếm mình.

Ờ, bạn xoay xở kiếm tìm
những thứ có thể làm bạn sung sướng.
Tôi vào trong Mạng. Tôi lang thang.
Bắn tinh kiểu Á.

Bill Manhire

Bill Manhire là nhà thơ, nhà văn New Zealand. Ông từng nhiều lần đoạt giải thưởng sách của New Zealand về thơ. Bài thơ trên tôi dịch từ bản của tạp chí The New Yorker. Maeve là tên một nữ thần trong thần thoại của Ireland.

My Childhood in Ireland

            by Bill Manhire

I never climbed the hill
or strolled to the end of the pier
to see what the walkers in rain
might be finding out there.

Nor did the book fall open
where Maeve had secretly signed it.
In fact, it never fell open.
Not that I minded: the world

streamed away
wherever the great ships
were going. Far away
there were ways beyond knowing.

I walked back to the house.
My sister’s new child was chained
to her breast. She drifted
inside a dark forest.

My father opined while the dog whined.
The television did its best.
While my father opined
the dog licked itself.

Well, you manage to find
what might make you happy.
I went on the Net. I wandered.
Asian bukkake.

Mâu thuẫn trong Công giáo Việt Nam

Chuyện chính quyền cho dỡ bỏ cây thập tự dựng trái phép trên đỉnh núi Chẽ ở Đồng Chiêm đã dẫn đến mâu thuẫn trầm trọng trong Công giáo Việt Nam. Lần đầu tiên Hội đồng Giám mục Việt Nam ra một văn bản không chính thức dưới chữ ký Ban biên tập WHD, tức là ban biên tập trang web chính thức của Hội đồng Giám mục Việt Nam, tuyên bố một nội dung với hàm ý rằng sẽ không lên tiếng hay hiệp thông về chuyện chính quyền cho dỡ bỏ cây thập tự dựng trái phép. Hay nói một cách khác văn bản không chính thức này là một tuyên bố của Hội đồng Giám mục Việt Nam về việc không đồng ý với hành động của giáo xứ Đồng Chiêm nói riêng và của tòa Tổng Giám mục Hà Nội nói chung. Đây là một cái tát vào mặt Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt, bởi vì về danh chính ngôn thuận thì ông Kiệt vẫn là Tổng thư ký của Hội đồng Giám mục. Điểm này cũng cho thấy có sự phân hóa và mâu thuẫn trong Hội đồng Giám mục Việt Nam. Bên cạnh đó các trang web Công giáo chống Cộng đang chỉ trích kịch liệt Hội đồng Giám mục Việt Nam về chuyện này và đang tạo ra áp lực để Hội đồng Giám mục Việt Nam phải thay đổi quan điểm. Đây có thể coi là đòn phản công của vây cánh ông Ngô Quang Kiệt.

Thật ra mâu thuẫn ở đây chính là mâu thuẫn giữa một bên là Vatican và Hội đồng Giám mục Việt Nam, và bên kia là bộ phận Công giáo ở miền Bắc. Vatican và Hội đồng Giám mục Việt Nam yêu cầu các linh mục phải tôn trọng pháp luật, các hoạt động tôn giáo phải tuân theo luật pháp. Trong khi đấy Tổng giáo phận Hà Nội và một số vùng khác ở miền Bắc cho rằng các linh mục không phải tuân theo pháp luật, các hoạt động tôn giáo nằm trên và nằm ngoài pháp luật. Vì có quan điểm như vậy nên Tổng giáo phận Hà Nội đã khuyến khích các giáo dân tự tiện tiến hành các hoạt động và hành vi trái pháp luật, như chuyện dựng cây thập tự trên đỉnh núi Chẽ hay chĩa loa ra nơi công cộng phát thanh các buổi lễ. Hành động của Tổng Giáo phận Hà Nội thực chất là chống lại Giáo hoàng và Vatican, bởi vì Giáo hoàng đã giáo huấn Công giáo Việt Nam phải tuân thủ luật pháp và hợp tác với chính quyền. Vụ việc ở Đồng Chiêm chính quyền đã dành cả một thời gian dài, gần 10 tháng, để  giáo xứ Đồng Chiêm thể hiện ý chí tuân thủ luật pháp và giáo huấn của Giáo hoàng, nhưng giáo xứ này đã tỏ ra bất tuân. Chính quyền Việt Nam chỉ cần truyền đạt lại nội dung vụ việc cho Vatican là Giáo hoàng đủ mất mặt vì đã không thể giáo huấn nổi giáo dân của mình. Vậy cuối cùng trong mâu thuẫn này ai sẽ thắng ai, Vatican và Hội đồng Giám mục Việt Nam hay Tổng Giáo phận Hà Nội? Chúng ta chờ xem Vatican có thể áp chế nổi các hành vi chống đối lại Giáo Hoàng và những lời giáo huấn của Giáo Hoàng từ Tổng Giáo phận Hà Nội hay không, và từ đó có thể rút ra được câu trả lời là Vatican có thực quyền gì không đối với  Công giáo Việt Nam hay thực quyền đó thực chất đang nằm ở Mỹ hay một nơi nào đó khác. Thật ra có thể nhận thấy nỗi hậm hực của ông Ngô Quang Kiệt đối với Vatican và Giáo hoàng kể từ khi Vatican ra lệnh cho ông Kiệt phải hạ thánh giá cuốn gói rút lui trong hổ thẹn, và ê chề nhục nhã trong vụ tòa Khâm sứ. Sau chuyến viếng thăm Roma ông Kiệt nằm ôm hận và vụ Đồng Chiêm này không thể không có bàn tay sắp đặt của ông Kiệt. Vụ Đồng Chiêm là một cái tát của tòa Tổng Giáo phận Hà Nội giáng thẳng vào mặt Giáo hoàng, bởi vì Giáo hoàng luôn tuyên bố là Công giáo tuân thủ luật pháp, đối thoại và hợp tác với chính quyền. Vụ Đồng Chiêm cho thấy lời giáo huấn của Giáo hoàng trong con mắt của tòa Tổng giáo phận Hà Nội và giáo dân cũng chỉ là nước bọt mà thôi.  

Nhưng cuối cùng vẫn không thể loại trừ một khả năng là chính Vatican đang giật dây cho Hội đồng Giám mục Việt Nam và tòa Tổng Giáo phận Hà Nội diễn trò mâu thuẫn để lấy điểm với chính quyền Việt Nam. Kịch đang hay, đón xem!